28 ذیحجّه - واقعه حرّه و قتل عام اهالي مدينه

 

پس از شهادت امام حسين عليه‌السلام و ياران وفادارش در سرزمين كربلا و اسيرشدن بازماندگانشان بدست سپاه يزيد بن معاويه و افشاگري بازماندگان اهل بيت عليهم‌السلام مانند امام زين العابدين عليه‌السلام، حضرت زينب كبري سلام الله عليها، حضرت رباب همسر امام حسين عليه‌السلام و ديگر اسيران و هواداران اهل بيت عليهم‌السلام جو عمومي مسلمانان نسبت به يزيد بن معاويه و كردار غيراسلامي وي متغير و او در جامعه اسلامي بي‌مقدار و ستمگر نشان داده شد و روز به روز تنفر مردم نسبت به وي و عاملان و مزدورانش زيادتر مي‌گرديد.

يزيد بن معاويه براي كاهش نارضايتي‌هاي مردمي، تعدادي از معاريف و بزرگان حجاز از جمله عبدالله بن حنظله را به دمشق دعوت كرد و از آنان پذيرايي نيكي به عمل آورد و بخشش‌هاي زيادي به آنان نمود تا از اين راه، آنان را به خود جذب كرده و تعريف و با توصيف‌هاي آنان از يزيد، تنفر عمومي مردم را از حكومت بكاهد.

وليكن نتيجه كار يزيد بر عكس شد. زيرا آن‌هايي كه به كاخ يزيد رفته بودند، چيزهايي از يزيد و درباريان او ديده بودند كه هرگز چنين تصوري پيش از اين درباره وي نداشتند و تازه فهميدند كه امام حسين عليه‌السلام به حق بر ضد يزيد قيام كرد و در اين راه كشته شد. بدين جهت آنان نيز به افشاگري يزيد پرداخته و هر آن چه ديده بودند براي مردم بيان كردند و بخشش‌هاي يزيد و تطميع‌هاي وي تأثيري در اين ماجرا نداشت.

عبدالله بن حنظله فرزند شهيد نامدار اسلام "حنظله غسيل الملائكه" بود كه پدرش يك روز پس از عروسي‌اش در جنگ احد كشته شد و به حنظله غسيل الملائكه معروف ولي فرزندي از او به جا ماند كه عبدالله ناميده مي‌شد و با مراقبت و تربيت مادرش رشد يافت و از بزرگان و معاريف مدينه منوره گرديد.

وي پس از بازگشت از شام در جمعي از مردم مدينه خطبه‌اي خواند و چنين گفت: فوالله ما خرجنا علي يزيد حتي خفنا أن نرمي بالحجارة من السماء...؛ به خدا سوگند ما بر عليه يزيد قيام نكرديم، مگر اين كه مي‌ترسيم با سكوت و سازش ما با او از آسمان، سنگ بر ما ببارد زيرا او مردي است كه ازدواج با مادران، دختران و خواهران را مباح مي‌كند و در روز روشن خمر مي‌نوشد و به نماز بي‌توجهي مي‌كند. بدين گونه چهره واقعي يزيد بن معاويه، خليفه غاصب و ستمگر را براي اهالي مدينه منوره روشن نمود و آنان را به نافرماني و قيام عمومي بر ضد او فراخواند.

سرانجام اهالي اين شهر مقدس به رهبري عبدالله بن حنظله، بر عامل يزيد در اين شهر يعني عثمان بن محمد بن ابي‌سفيان فشار آورده و او را به همراه تمامي افراد خاندان ستم‌پيشه بني‌اميه و هوادارانشان از شهر اخراج كردند و شهر را به تصرف خويش درآوردند. در همين هنگام عبدالله بن زبير نيز در مكه معظمه قيام كرد و اين شهر را از دست بني‌اميه بيرون آورده بود.

يزيد بن معاويه براي سركوبي مردم حجاز، مسلم بن عقبه را كه به خونريزي و جنايت‌كاري معروف بود با سپاهي عظيم به سوي آنان گسيل داشت و اين سپاه از راهنمايي‌هاي عبدالملك بن مروان كه از فراريان مدينه بود اطلاعات لازم را بدست آورد و سرانجام در 28 ذي الحجه، سال 63 قمري به شهر مدينه منوره هجوم آوردند و با انقلابيون و مخالفان بني‌اميه به نبرد پرداختند.

انقلابيون مدينه تا توان داشتند به رزم بي‌امان خود ادامه دادند ولي سپاه حجيم و پرتعداد شامي توانشان را بريد و آنان را وادار به شكست سنگين نمود. تعداد زيادي از مردم مدينه كشته و زخمي گرديدند و عده‌اي نيز فرار كرده و به عبدالله بن زبير در مكه معظمه پيوستند. عبدالله بن حنظله و فرزندان وي در اين نبرد نابرابر به شهادت رسيدند.

مسلم بن عقبه سه روز جان، مال و ناموس اهالي مدينه را بر لشكريانش مباح كرد و سپاهيان بي‌نزاكت شامي چنان وحشي‌گري نمودند كه روي تاريخ را سياه كردند و بر هيچ يك از بازماندگان صحابه رسول خدا صلي الله عليه و آله و فرزندان و نوادگانش ترحم نكردند و قتل عام بزرگي به راه انداختند. گويند قريب هزار و هفتصد تن از بزرگان و بزرگ زادگان و حدود ده هزار نفر از ساير مردم مدينه در اين واقعه قتل عام شدند. لشكريان يزيد بنا به فرمان وي تنها به بيت معظم حضرت امام زين العابدين عليه‌السلام و علي بن عبدالله بن عباس متعرض نشدند.(1)

اين واقعه هولناك را رسول خدا صلي الله عليه و آله در سفري كه به مكه معظمه مي‌رفت در سرزمين حره در يك مايلي بيرون مدينه پيش‌گويي كرد و براي آن بسيار متأثر شد.(2)

-

پي نوشت:

(1). تاريخ الطبري، ج 5، ص 485؛ اسدالغابه علي بن ابي‌الكرم جزري، ج 3، ص 219 منتهي الآمال شيخ عباس قمي، ج 2، ص 33؛ تاريخ اُمراء المدينة المنورة عارف احمد عبدالغني، ص 59.

(2). بحارالانوار علامه مجلسي، ج 81، ص 125.

فیس بوک Facebook فارسی العربی English
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به اداره کل دانش آموختگان جامعة المصطفی العالمیه می باشد