23 جمادي الاول – شهادت آیت الله سید محمد باقر صدر - 1400 هجري قمري

 

ولادت‏

فيلسوف و متفكر بزرگ اسلامى، مجاهد نستوه، حضرت آيت الله العظمى سيد محمد باقر صدر در ‏روز 25 ‏ذيقعده سال‏1350هجرى قمرى در شهر كاظمين، در يك خانواده نامدار و اصيل و مبارز ‏و روحانى چشم به ‏جهان گشود.

 

خاندان‏

پدرش سيد حيدر، از نوابغ فقه و اصول بود و جدش آيت الله العظمى صدر، پس از درگذشت آيت ‏الله ‏شيرازى به مقام مرجعيت عام نائل شد.

مادر آيت الله صدر، دختر شيخ عبد الحسين آل ياسين، از رجال برجسته مذهبى و بانويى با تقوا ‏و ‏پرهيزگار بود.

‎‎آيت الله صدر در 14 سالگى پدرش را از دست داد و تحت نظر مادر و برادر بزرگش آيت الله ‏اسماعيل ‏صدر كه از مجاهدين بنام بود، قرار گرفت.

 

تحصيلات‏

آثار نبوغ از آغاز كودكى در وى چنان آشكار بود كه تحسين همگان را برمى‏انگيخت. او در 10 ‏سالگى به ‏زمينه‏هاى مختلف تاريخ اسلام آشنايى يافت و در همان دوران مقدمات علوم را فرا ‏گرفت.

‎‎در 11 سالگى به آموختن منطق پرداخت و پس از آن، با نگارش رساله‏اى كتب منطق را به ‏ورطه نقد ‏آورد. علم اصول را در 12 سالگى نزد برادرش آموخت و چنان نبوغى از خود ‏نمايان ساخت كه عقايد ‏بسيارى از صاحبنظران را مورد نقد و انتقاد قرار داده و نقطه ‏نظرات تازه‏اى عرضه كرد.

‎‎ذهن روشن و استعداد سرشار او چنان بود كه بدون استاد نيز قادر به درك بسيارى از ‏كتب مقدمات و ‏سطح گرديد. مراحل تحصيل علوم دينى را به سرعت طى كرده و به مراتب عالى ‏دست يافت.

‎‎علامه صدر، نه تنها در زمينه فقه و اصول نابغه بود، بلكه در اين علوم يك نوآور و ‏مبتكر به شمار ‏مى‏رفت.

 

مقام علمى و اجتماعى‏

آيت الله صدر به استنباط و اجتهاد ابعاد تازه‏اى بخشيد و در زمينه‏هاى مختلف سياسى و ‏اقتصادى و جهاد ‏صاحب مكتب بود. مكتب فكرى و اقتصادى و نيز شيوه ديپلماسى و مبارزاتى ‏او مشهور است.

‎‎روش و اسلوب او در مبارزه بر ضد استعمار و اختناق و مكتب‏هاى ماديگرى امپرياليسم و ‏كمونيسم جهانى ‏عامل مهمى در شهادت او به دست مزدوران بعثى عراق به شمار مى‏رود.

‎‎آيت الله صدر در زمينه‏هاى گوناگون، اعم از فقه و اصول و اقتصاد و جامعه‏شناسى تخصص ‏داشت و ‏احاطه او بر تاريخ و قانونگذارى و نظرات او در باب بانكدارى بدون ربا، گواه ‏صادقى بر نبوغ علمى ‏اوست.

‎‎او در سال 1362 هجرى قمرى، به نجف اشرف هجرت كرد و مطالعات خود را در زمينه‏هاى فقهى ‏و ‏اصولى و علوم اسلامى گوناگون پى گرفت. او در تلاشهاى علمى چنان پشتكارى از خود نشان ‏داد كه قبل ‏از سپرى شدن دومين دهه عمر گرانقدرش به درجه اجتهاد مطلق رسيد و در سال ‏‏1370 هجرى قمرى، از ‏سوى آيت الله رميثى براى حاشيه نويسى علمى و اجتهادى دعوت به ‏همكارى شد.

‎‎در همان زمان بود كه آيت الله صدر فتواهاى علمى معروف خود را به صورت حاشيه‏هاى نگارش ‏يافته ‏صادر كرد. اين فتواها هنوز موجودند و در زمينه فقهى يكى از آثار علمى نفيس و ‏مورد توجه به شمار ‏مى‏روند.

‎‎درخشش نبوغ وى در مجلس درس فقيه زمان، آيت الله محمد رضا آل ياسين به اوج خود رسيد. در ‏اين ‏مجلس فضلاى بزرگ و مجتهدين حوزه علميّه حضور مى‏يافتند. در همين محفل علمى بود كه گاه ‏آيت الله ‏ياسين پاره‏اى از نظرات آيت الله صدر را نقل مى‏كرد.

 

تحقيقات‏

در سال 1370 هجرى قمرى، آيت الله العظمى سيد محمد باقر صدر تأليف كتاب جامعى به نام ‏غاية ‏الفكر را در علم اصول آغاز كرد. اين كتاب حاوى آراء و ديدگاههاى وى در زمينه ‏علم اصول است.

‎‎زمانى كه تأليف بخش اول اين كتاب در سال 1378 هجرى قمرى به پايان رسيد، او تدريس ‏خارج اصول ‏فقه را آغاز كرد.

‎‎آيت الله صدر دوره اول اين علم را در 12 ربيع الثانى 1391 هجرى قمرى به پايان برد و ‏دوره دوم درس ‏را در رجب همان سال آغاز كرد.

‎‎ايشان در سال 1381 هجرى قمرى تدريس خارج فقه را بر پايه متن عروة الوثقى آغاز نمود‏.

‎‎تأليفات و تحقيقات آيت الله العظمى صدر در زمينه‏هاى گوناگون اعم از اصول و فلسفه و ‏اقتصاد و ‏جامعه‏شناسى و تاريخ و قانون بانكدارى اسلامى گواه صادقى بر سرشارى چشمه زلال ‏علم اوست.

‎‎او به حق يكى از نوابغ عاليقدر جهان تشيع در عصر حاضر است.

 

تأليفات‏

آيت الله صدر داراى تأليفات بسيار است كه مهمترين آنها عبارتند از‏:

‏1‏- غاية الفكر في علم الأصول‏

‏2‏- فلسفتنا (ترجمه فارسى آن موجود است)

‏3‏- اقتصادنا (به فارسى، اردو و تركى ترجمه شده است)

‏4‏- ما ذا تعرف عن الاقتصاد الإسلامي‏

‏5‏- الإنسان المعاصر و المشكلة الاجتماعية (به فارسى ترجمه شده)

‏6‏- البنك اللاربوي في الإسلام‏

‏7‏- الأسس المنطقية للاستقراء (به فارسى با نام مبانى منطقى استقراء ترجمه شده و به ‏انگليسى نيز ترجمه ‏شده است)

‏8‏- بحوث في شرح العروة الوثقى‏

‏9‏- الفتاوى الواضحة (رساله عمليّه ايشان است)

‏10‏- منهاج الصالحين و التعليقة عليه‏

‏11‏- دروس في علم الأصول‏

‏12‏- مباحث الدليل اللفظي، تعارض الأدلة الشرعية و الأصول العملية (اين سه كتاب ‏تقريرات درس اصول ‏ايشان است كه توسط شاگردشان آيت الله سيد محمود هاشمى تدوين شده است)

‏13‏- البنك في المجتمع الإسلامي‏

‏14‏- بحث حول المهدي عجل الله تعالى فرجه (با نام حماسه‏اى از نور به فارسى ترجمه شده)

‏15‏- بحث حول الولاية (به فارسى و انگليسى ترجمه شده)

‏16‏- المرسل و الرسول و الرسالة

‏17‏- نظرة عامة في العبادات (به فارسى ترجمه شده)

‏18‏- أحكام الحج‏

‏19‏- لمحة فقهية عن دستور الجمهورية الإسلامية (به فارسى ترجمه شده)

‏20‏- الصورة الكاملة للاقتصاد في المجتمع الإسلامي‏

‏21‏- الخطوط التفصيلية عن الاقتصاد في المجتمع الإسلامي‏

‏22‏- خلافة الإنسان و شهادة الأنبياء عليهم السلام‏

‏23‏- منابع القدرة في الدولة الإسلامية

 

شهادت‏

آيت الله العظمى سيد محمد باقر صدر پس از سالها مبارزه و ستيز با دشمنان دين و قرآن در ‏روز شنبه 16 ‏فروردين ماه‏1359هجرى شمسى، ساعت سه بعد از ظهر دستگير شده و در سياهچالهاى ‏رژيم صدام ‏زندانى شد.

‎‎صبح روز يكشنبه 17 فروردين ماه 1359 هجرى شمسى، مزدوران بعثى به منزل آن بزرگوار ‏حمله كرده ‏و خواهر بزرگوار او، نويسنده معروف عراق، بانو بنت الهدى صدر را نيز دستگير ‏كرده و به طرف بغداد ‏بردند.

‎‎بعد از تحمل شكنجه‏هاى فراوان در زندان‏هاى ارتش بعث، در شب سه‏شنبه 19 فروردين ‏ماه‏1359هجرى ‏شمسى، اين شخصيت‏هاى كم نظير جهان تشيع به دست پليدترين انسان‏هاى زمان به ‏شهادت رسيدند.

‎‎پيكر غرقه به خون آن عاشقان بال و پر سوخته در حالى كه تدابير و محدوديت‏هاى شديد ‏امنيتى از طرف ‏رژيم بعث اعمال شده بود، توسط آيت الله سيد محمد صادق صدر (پسر عموى اين ‏شهيد مظلوم) در جوار ‏بارگاه مولاى متقيان على عليه السلام به خاك سپرده شد.

فیس بوک Facebook فارسی العربی English
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به اداره کل دانش آموختگان جامعة المصطفی العالمیه می باشد