15 شعبان - وفات علي بن محمد سمري، آخرين نايب برگزيده امام زمان(عج)

 

حضرت مهدي حجت بن الحسن علیه السلام، دوازدهمين و آخرين امام شيعيان، به امر پروردگار و مشيت الهي، عمري طولاني پيدا كرد و هم چنان زنده است، تا زماني كه خداوند سبحان وي را مأمور قيام بزرگ و تشكيل حكومت سراسري اسلامي نمايد و به دست تواناي او، قسط و عدل را در سراسر زمين برقرار و يكتاپرستي و عبوديت را فراگير نمايد.

امام زمان علیه السلام از آغاز زندگي خود، در حالت غيبت به سر مي برد و از منظر عموم مردم به دور است، اگر چه او در ميان مردم است و شاهد و ناظر كردار و رفتار آنان است.

آن حضرت دو نوع غيبت دارد كه به غيبت صغري و غيبت كبري معروف شده است.(1)

در ايام غيبت صغري از سوي نايبان منصوب خويش با شيعيان در ارتباط بود. پس از شهادت امام حسن عسكري علیه السلام در هشتم ربيع الاول سال 260 قمري، تا پانزدهم شعبان سال 329 قمري، به مدت 69 سال، غيبت صغراي آن حضرت، ادامه يافت كه با محاسبه ايام غيبت آن حضرت در حيات پدرش امام حسن عسكري علیه السلام به مدت 74 سال خواهد شد و در اين مدت چهار تن از شخصيت هاي معروف و ممتاز شيعه به ترتيب، امر نيابت آن حضرت را بر عهده داشتند و واسطه مستقيم آن حضرت با شيعيان و عموم مردم بودند.

اين چهار شخصيت بزرگوار كه به "نواب اربعه" و "سفراي امام زمان(عج)" معروف گرديده اند، عبارتند از:

1- عثمان بن سعيد عمروي، از هشتم ربيع الاول سال 260 تا حدود سال 265 قمري.(2)

2- محمد بن عثمان بن سعيد عمروي، از زمان وفات پدرش در حدود سال 265 تا آخر جمادي الآخر سال 304 قمري.

3- حسين بن روح نوبختي، از زمان وفات محمد بن عثمان در جمادي الآخر سال 304 تا شعبان سال 326 قمري.

4- علي بن محمد سمري، از زمان وفات حسين بن روح نوبختي در شعبان سال 326 تا 15 شعبان سال 329 قمري.(3)

مدت نيابت علي بن محمد سمري، نسبت به سه نايب خاص ديگر، كمتر بود و تنها سه سال ادامه يافت، با اين كه نيابت عثمان بن سعيد، نخستين نايب امام زمان(عج) حداقل پنج سال و نيابت فرزندش محمد بن عثمان، به مدت چهل سال و نيابت حسين بن روح نوبختي به مدت بيست و دو سال به طول انجاميد.

شيخ صدوق(ره) از "حسن بن احمد مكتب" روايت كرد: در آن سالي كه ابوالحسن علي بن محمد سمري وفات يافت، من در بغداد بودم و چند روز پيش از وفاتش به محضرش شرفياب شدم. وي درآن روز، توقيعي از امام زمان(عج) بيرون آورد و براي مردم قرائت كرد. متن آن نامه مبارك چنين بود: بسم الله الرّحمن الرّحيم. يا علي بن محمد السمري! أعظم الله أجر اخوانك فيك، فانّك مَيّتٌ ما بينك و بين ستّه أيام، فاجمع أمرك و لا تُوصِ الي أحدٍ فيقوم مقامك بعد وفاتك، فقد وقعت الغيبه التّامّه فلا ظهور الاّ بعد اذن الله تعالي ذكرُهُ و ذلك بعد طول الأمد و قسوه القلوب و امتلاءِ الأرضِ جوراً و سيأتي مِن شيعتي مَن يَدّعي المشاهده، ألا فمن ادّعي المشاهده قبل خروج السّفياني و الصّيحه فهو كذّابٌ مُفترٍ، و لا حول و لا قوّه الاّ بالله العليّ العظيم.

يعني: بنام خدواند بخشاينده مهربان. اي علي بن محمد سمري! خداوند متعال به براداران ديني ات پاداشي عظيم درازدست دادنت، كرامت فرمايد. به درستي كه تو از امروز تا شش روز ديگر وفات خواهي يافت. پس خود را آماده ساز ولي به كسي وصيت (به نيابت) مكن كه قائم مقام تو، پس از وفاتت گردد. چه اين كه غيبت بزرگ آغاز گرديده است و مرا ظهوري نخواهد بود، مگر به اذن خداوند منان. ظهور من آن قدر به درازا خواهد كشيد، كه دل ها را قساوت فراگيرد و زمين از جور و ستم لبريز گردد و به زودي كساني از شيعيانم مي آيند و ادعاي مشاهده و ديدنم را مي نمايند. آگاه باشيد كه هر كس پيش از خروج سفياني و رسيدن صيحه آسماني، ادعاي مشاهده و ديدن مرا نمايد، دروغگو و افترا زننده است.

حسن بن احمد گفت: ما اين توقيع شريف را نوشته و نسخه برداري كرديم و از نزد علي بن محمد سمري بيرون رفتيم و شش روز ديگر، مجدداً به محضرش شرفياب شديم؛ ديديم وي در حال جان دادن است. در آن حال، يكي از هم نشينان از او پرسيد: وصي تو پس از وفاتت كيست؟

وي به آرامي پاسخ داد: لله أمر هو بالغه و قضي؛ خدا را امري است كه خود آن را به بلوغ و اتمام خواهد رسانيد.

اين جمله را گفت و روح از بدنش به رياض جنان پرواز كرد.(4)

بدين سان با وفات علي بن محمد سمري، غيبت صغراي امام زمان(عج) به پايان رسيد و غيبت كبراي آن حضرت آغاز گرديد و از آن زمان تا كنون، آن حضرت نماينده و نايب خاصي تعيين نكرده است و شيعيان را به وكلاي عام و مراجع تقليد عظام ارجاع داده است. در يكي از توقيعات شريفه آن حضرت به محمد بن عثمان عمروي آمده است: و أمّا الحوادث الواقعه فارجعوا الي رواه حديثنا، فانّهم حجّتي عليكم و أنا حجّه الله عليهم.(5)

درباره تاريخ وفات علي بن محمد سمري، برخي پانزدهم شعبان سال 328 و برخي ديگر 15 شعبان سال 329 قمري را ذكر كرده اند.(6)

 

پی نوشت:

1- الارشاد (شيخ مفيد)، ص 673؛ الغيبه (محمد بن ابراهيم نعماني)، ص 170

2- تاريخ الغيبه الصغري (سيد محمد صدر)، ج1، ص 404

3- مدينه المعاجز (سيد هاشم بحراني)، ج 8، ص 8؛ بحارالانوار (علامه مجلسي)، ج 15، ص 15 و ص 366؛ منتهي الآمال، ج2، ص 503؛ زندگاني چهارده معصوم (ترجمه اعلام الوري امين الاسلام طبرسي)، ص 570؛ الاحتجاج (شيخ طبرسي)، ج2، ص 286و ص 296؛ تاج المواليد (علامه طبرسي)، ص 142

4- الغيبه، ص 394؛ كتاب الاربعين (شيخ ماحوزي)، ص 229؛ منتهي الآمال، ج2، ص 508؛ تاج المواليد، ص 145

5- منتهي الآمال، ج2، ص 509

6- نك: الخرائج و الجرائح (قطب الدين راوندي)، ج3، ص 1128؛ الاحتجاج، ج2، ص 296؛ الغيبه (شيخ طوسي)، ص 394؛ منتهي الآمال، ج2، ص 509؛ كشف المحجه (سيد بن طاووس)، ص 159؛ مدينه المعاجز، ج 8، ص 8؛ بحارالانوار، ج 15، ص 366

فیس بوک Facebook فارسی العربی English
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به اداره کل دانش آموختگان جامعة المصطفی العالمیه می باشد