1 محرم - آغاز خلافت عثمان بن عفان - سال 24 هجري قمري

 

هنگامي كه عمر بن خطاب ] دوّمين خليفه مسلمانان[ به دست فيروز ابولؤلؤ ايراني زخمي و به مرگ خود اطمينان پيدا كرد، شش نفر از صحابه معروف رسول خدا(ص) را كانديداي خلافت نمود، تا آنان به مديريت عبدالرحمن بن عوف، ظرف سه روز تشكيل جلسه داده و پس از بحث و بررسي هاي لازم، يك تن از ميان خود را به خلافت اسلامي انتخاب نمايند. اين افراد عبارت بودند از: امام علي بن ابي طالب(ع)، عبدالرحمن بن عوف، عثمان بن عفان، زبير بن عوام، طلحة بن عبيدالله و سعد بن ابي وقاص.

هم چنين فرزندش عبدالله و دو شخصيت مهم بني هاشم، يعني امام حسن مجتبي(ع) و عبدالله بن عباس را بدون داشتن حق رأي، به عنوان ناظر جلسه برگزيد.

جلسه اعضاي شورا بدون حضور طلحة بن عبيدالله، كه در آن هنگام در سفر به سر مي برد، آغاز گرديد و پس از بررسي جوانب قضايا، دو نفر از ميان آنان به عنوان أصلح انتخاب شده و بقيه به آن دو رأي دادند و آن دو، عبارت بودند از امام علي بن ابي طالب(ع) و عثمان بن عفان.

سه روز مقرّر، بدون دست يابي به نتيجه مطلوب و انتخاب خليفه اي معين به پايان رسيد و مردم، چشم انتظار روز چهارم شدند، تا خليفه مسلمانان معلوم گردد.

عبدالرحمن بن عوف كه به مانند عمر بن خطاب، تمايل باطني به خلافت امام علي(ع) نداشت و در صدد بهانه جويي در برابر آن حضرت و واگذاري خلافت به عثمان بن عفان بود، مردم را در مسجد النبي(ص) گرد آورد و براي انتخاب يكي از آن دو، شرط تازه اي پديد آورد و آن عبارت بود از پذيرش سيره دو خليفه پيشين و پيروي كردن از آن دو، كه مطمئناً مورد قبول امام علي(ع) قرار نمي گرفت. بدين جهت عبدالرحمن در آغاز، به امام علي(ع) گفت: اي ابوالحسن! آيا با خدا پيمان مي بندي كه به كتاب الله، سنّت رسول خدا(ص) و سيره دو خليفه پيشين عمل كني؟

امام علي(ع) فرمود: پيمان مي بندم كه به كتاب خدا و سنّت پيامبر خدا(ص) و به علم خود عمل كنم.

سپس عبدالرحمن، همين پيشنهاد را به عثمان بن عفان عرضه داشت و عثمان كه منتظر چنين فرصتي بود، بي درنگ گفت: مي پذيرم. من پيمان مي بندم كه به كتاب خدا، سنّت پيامبر(ص) و سيره شيخين عمل كنم!

عبدالرحمن كه خود سازنده اين صحنه نمايش بود، دست روي دست خود زد و گفت: تمام شد. سپس با عثمان بيعت كرد و مردم نيز با عثمان در نخستين روز ماه محرم سال 24 قمري بيعت كردند.

برخي از مورخان، آغاز خلافت عثمان را در روز سوّم يا چهارم محرم همان سال مي دانند. (1)

 

پی نوشت:

1- نك: بحار الانوار (علامه مجلسي)، ج 98، ص 195؛ تاريخ ابن خلدون، ج1، ص 554؛ تاريخ اليعقوبي، ج2، ص 162؛ تاريخ الخلفاء (سيوطي)، ص 151 و ص 171؛ تاريخ الطبري، ج4، ص 193

فیس بوک Facebook فارسی العربی English
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به اداره کل دانش آموختگان جامعة المصطفی العالمیه می باشد