10 محرم - قتل عبيدالله بن زياد به دست سپاهيان مختار ثقفي - سال 67 هجري قمري

 

عبيدالله بن زياد، پس از شش سال از شهادت مظلومانه امام حسين(ع) و ياران فداكارش در سرزمين كربلا، در نبردي ميان سپاهيان مختار بن ابي عبيده ثقفي و سپاهيان عبدالملك بن مروان، در حوالي موصل در تاريخ دهم محرم (عاشورا) سال 67 قمري به هلاكت رسيد.

مختار بن ابي عبيده ثقفي، كه در ربيع الاول سال 66 قمري با همراهي و همياري شيعيان عراق بر ضد دستگاه خلافت اموي قيام كرده و به پيروزي رسيد و كوفه و بسياري از شهرهاي عراق را در سيطره خود گرفت، در صدد انتقام از قاتلان و جنايتكاران واقعه كربلا بر آمد و بسياري از آنان را دستگير و به وضع فجيعي قصاص كرد و قلوب شيعيان را تسلي داد. اما علاوه بر مخالفان و دشمنان داخلي، با دو جبهه خارجي نيز رويارويي داشت. از يك سو سپاهيان عبدالله بن زبير از جنوب عراق، وي را تحت فشار قرار داده و هر از گاهي با تهاجم سنگين خود روبرو مي كردند و از سوي ديگر، نيروهاي جنايت پيشه اموي، از شمال و غرب عراق، وي را مورد تهديد قرار مي دادند. عبيدالله بن زياد كه نقش اساسي و كليدي در ماجراي كربلا و شهادت مظلومانه امام حسين(ع) و يارانش داشت، در آن زمان در شام به سر مي برد و از سوي عبدالملك بن مروان (پنجمين خليفه اموي) مأموريت يافت كه در ر‌أس سپاهي سنگين، به استعداد هشتاد هزار نفر به سوي عراق هجوم آورد و قيام و حكومت انقلابي مختار را نابود نمايد.

مختار براي دفع تهاجم سپاهيان شامي، ابراهيم بن مالك اشتر نخعي را در رأس سي هزار مرد جنگي و انقلابي به شمال عراق اعزام داشت.

دو سپاه، در ساحل "نهر خاذر" در چهار فرسنگي شهر موصل به هم رسيده و نبرد خونيني به راه انداختند. تعداد زيادي از طرفين كشته و تعداد فراواني زخمي و از كار افتاده شدند. ولي تلفات و خسارت هاي سپاهيان شام، بسيار سنگين و كمر شكن بود.

از لشكريان عبيدالله، تعداد بي شماري در ميدان جنگ به هلاكت رسيده و تعداد زياد ديگري در هنگام عقب نشيني از رود خاذر غرق شدند. تعداد كشته هاي شاميان را بيش از هفتاد هزار تن بر شمرده اند.

مهم ترين رويداد اين نبرد، كشته شدن عبيدالله بن زياد (فرمانده كل سپاه اموي) و تعدادي از فرماندهان و افسران عالي رتبه شامي بود. عبيدالله، به دست ابراهيم بن مالك اشتر، با يك ضربت شمشير، از كمر به دو نيم شد و به سزاي كردار ننگين خود رسيد.

پس از پيروزي سپاهيان عراق، ابراهيم بن مالك دستور داد كه تعداد هفتاد و دو سر از بدن كشته شدگان شامي (به تعداد سرهاي شهيدان كربلا) جدا كرده و براي مختار در كوفه ارسال نمايند و از اين بابت، دل هاي داغدار اهل بيت(ع) و شيعيان و محبان آن ها را شاد گردانند. (1)

1- نك: تاريخ ابن خلدون، ج2، ص 53؛ ماهيت قيام مختار (رضوي اردكاني)، ص 511؛ منتهي الآمال (شيخ عباس قمي)، ج2، ص 450

فیس بوک Facebook فارسی العربی English
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به اداره کل دانش آموختگان جامعة المصطفی العالمیه می باشد