25 محرم - كشته شدن امين به دست سپاهيان برادرش مامون عباسي - سال 198 هجري قمري

 

هارون الرشيد، پنجمين خليفه عباسي، پيش از مرگ خود سفارش كرد سه تن از فرزندانش، كه از ساير فرزندان او بزرگتر بودند، يكي پس از ديگري به خلافت رسند. نخست، محمد امين و پس از او، عبدالله مأمون و سوم، قاسم مؤتمن.

بر اين اساس، در سال 193 قمري، پس از مرگ هارون الرشيد، فرزندش امين در بغداد به خلافت رسيد و زمام خلافت را به دست گرفت و با برخورداري از راهنمايي هاي مادرش زبيده و وزير اعظمش فضل بن ربيع، امور خلافت را به پيش مي برد و در همان هنگام برادرش مأمون در خراسان به سر مي برد و بخش شرقي خلافت اسلامي كه از همدان در غرب ايران تا ماوراء النهر و هندوستان را شامل مي شد، در اختيار داشت و از راهنمايي هاي فضل بن سهل و حسن بن سهل برخوردار بود.

سپاهيان ايراني نژاد خلافت، در اردوگاه هاي مأمون و سپاهيان عرب نژاد و افريقايي در اردوگاه هاي امين تجمع كرده و به خاطر فاصله ميان بغداد و خراسان و دوري دو برادر از يكديگر، به تدريج شعله هاي اختلاف و بد دلي برافروخته شد. امين براي تقليل و تضعيف قدرت روز افزون مأمون، در يك اقدام عجولانه، وي را علي رغم سفارش پدرش، از ولايت عهدي معزول و فرزند خردسال خود موسي را به اين مقام برگزيد.

اين أمر، موجب تيره تر شدن روابط طرفين و ابراز استقلال طلبي سپاهيان مأمون شد.

مأمون و سپاهيان وي، از پيروي امين سرباز زده و او را از خلافت معزول دانستند و از آن هنگام، مأمون را به عنوان خليفه معرفي كردند.

امين كه از رفتار برادرش مأمون و سپاهيان ايراني نژاد، عصباني و به شدت ناراحت شده بود، سپاهي سنگين به فرماندهي "علي بن عيسي بن ماهان" به سوي ايران گسيل داشت. وليكن سپاهيان وي در نبردهاي متعدد با سپاهيان مأمون، دچار ضعف و شكست شده و با كشته شدن علي بن عيسي، به سوي بغداد عقب نشيني كردند.

سپاهيان مأمون با فتح شهرهاي ايران و عراق، به بغداد نزديك شده و آن را به محاصره خويش گرفتند و هر روز محاصره آن را تنگ تر كردند. تا اين كه در شب بيست و پنجم محرم، سال 198 قمري، با شكستن درهاي ورودي و گشودن دژهاي نگهباني، وارد بغداد شده و پس از نبردي سخت و توان فرسا، آن را به تصرف خويش درآوردند.

امين، در اين واقعه هولناك، به دست سپاهيان برادرش مأمون كشته شد و پس از مدتي سرش را براي برادرش مأمون در خراسان ارسال كردند.

از آن تاريخ، براي مأمون در سراسر مناطق تحت نفوذ خلافت، بيعت گرفته و به نام او خطبه خواندند و او را خليفه واحد عالم اسلام معرفي كردند.(1)

مدت خلافت امين، در حدود چهار سال و نيم بود.

1- نك: تاريخ الطبري، ج8، ص 473 و ص 478؛ تاريخ ابن خلدون، ج2، ص 346؛ وقايع الايام (شيخ عباس قمي)، ص 165

فیس بوک Facebook فارسی العربی English
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به اداره کل دانش آموختگان جامعة المصطفی العالمیه می باشد