1 صفر - شورش اهالى بغداد بر ضد حكومت وقت - سال 249 هجرى قمرى

 

پس از درگذشت منتصر باللّه (يازدهمين خليفه عباسى)، مستعين‏ باللّه به خلافت رسيد. وليكن عده‏اى از نظاميان حكومتى، خلافت وى را به رسميت نشناخته و خواهان خلافت معتز فرزند متوكل‏عباسى شدند.

در بغداد ميان هواداران مستعين و هواداران معتز، چندين روز درگيرى و نبرد شديد برقرار بود. تعدادى از طرفين كشته و زخمى گرديدند و اماكن فراوانى دست‏خوش غارت و تخريب گرديد و بر اين شهر كه دارالخلافه مسلمانان بود، هرج و مرج و بى‏نظمى حاكم گرديد.

ولى سرانجام، هواداران مستعين پيروز شده و حكومت را بدست گرفتند.

روميان كه از اختلاف و پراكندگى مسلمانان، به ويژه درگيرى‏هاى دارالخلافه بغداد، باخبر شده بودند، به مرزهاى مسلمانان هجوم آوردند.

در نزديكى شهر "ملطيه" ميان سپاهيان روم و مدافعان مسلمان، نبرد شديدى درگرفت و از طرفين، تعداد زيادى كشته، زخمى و اسير گرديدند.

در اين جنگ بى‏امان، عمر بن ‏عبيدالله‏ بن ‏اقطع، فرمانده كل مسلمانان و على‏ بن‏ يحيى‏ ارمنى، از فرماندهان سپاه و حدود دوهزار نفر از سربازان مسلمان كشته شدند.

مردم بغداد كه از اختلافات داخلى عباسيان و كشته شدن مسلمانان در نبرد با روميان، ناراحت و نگران بودند، در اول صفر سال 249 قمرى به طور خودجوش صداى اعتراض خويش را نسبت به ضعف و سستى دست‏اندركاران حكومتى بلند نمودند.

اعتراضات آنان، پيوسته فراگيرتر مى‏شد و جمعيت فراوانى را به خود جذب مى‏كرد.

مردم خشمگين بغداد، زندان حكومتى را مورد هجوم قرار داده و آن را از دست مأموران بيرون آوردند و زندانيان را آزاد كردند.

آنان به خاطر اعتراض به دست‏اندركاران حكومت، يكى از پل‏هاى بغداد را بريده و ديگرى را به آتش كشيدند و انبارهاى دولتى و سرمايه‏داران را مصادره كرده و براى تقويت سربازان مبارز، به سوى جبهه‏هاى جنگ ارسال كردند.

ديگر شهرنشينان بلاد اسلامى نيز از رفتار و كردار حاكمان و متصديان امور ناراحت و متنفّر بودند. در سامرا، شورشيان اين شهر به تقليد از شورشيان بغداد، به زندان‏ها هجوم آورده و زندانيان را آزاد كردند.

اهالى اهواز، فارس و جبال (مناطق كوهستانى سلسله جبال زاگرس و بخش هاي مياني ايران) جوانان خود را تجهيز كرده و براى پشتيبانى از مدافعان مسلمان به سوى سرحدات اعزام كردند.

شورش مسلمانان كه مى‏رفت از بغداد به همه بلاد اسلامى گسترش پيدا كند، از سوى زمامداران وقت سركوب شد.

وُصيف، بُغاى ‏صغير و عموم سپاهيان ترك‏نژاد بغداد، به دستور خليفه عباسى، به سركوبى شورشيان پرداختند و تعداد فراوانى از شورش‏گران و بى‏گناهان را از هستى ساقط كرده و آشوب آنان را از اين طريق خاتمه دادند.(1)

 

پی نوشت:

1- البداية و النهاية (ابن كثير)، ج 11-12، ص 5

فیس بوک Facebook فارسی العربی English
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به اداره کل دانش آموختگان جامعة المصطفی العالمیه می باشد